Leven met chronische pijn: hoe ga je hier mee om?

Chronische pijn doet meer dan alleen pijn doen. Misschien merk je dat je humeur sneller omslaat, dat je slechter slaapt, of dat dingen die je vroeger leuk vond niet meer haalbaar zijn. Misschien zet het je relatie onder druk, lukt werken niet meer op de manier zoals je dat zou willen, of merkt je gezin dat jij het soms niet meer trekt. Je hebt last van de pijn zelf, maar soms misschien nog wel meer van wat die pijn met je leven doet.

In dit artikel lees je niet hoe je van de pijn afkomt. Wel lees je hoe je omgaat met chronische pijn op een manier die werkt: niet door de pijn te laten verdwijnen, maar door de invloed die pijn op je leven heeft, stukje bij beetje kleiner te maken.

Het verschil tussen acute en chronische pijn

Bij acute pijn is er meestal een duidelijke oorzaak: je lichaam geeft een signaal af omdat er iets beschadigd is. Zodra het weefsel herstelt, neemt de pijn af. Bij chronische pijn ligt dat anders. De pijn blijft, óók als er geen aanwijsbare schade meer is. Je zenuwstelsel is overgevoelig geworden en blijft alarmsignalen afgeven, ook wanneer dat niet meer nodig is. Wil je weten hoe dat werkt in je lijf en brein? Dat lees je in "Zit chronische pijn in het brein?".

Wat chronische pijn met je leven doet

Pijn staat niet op zichzelf. Het raakt allerlei kanten van je leven, bijvoorbeeld:

• Je lichaam: je gaat minder bewegen, slaapt slechter, je conditie en kracht nemen af.

• Je gedachten en gevoel: je wordt voorzichtiger uit angst voor meer pijn, gedachten die de pijn versterken sluipen erin ("dit wordt nooit meer beter"), je voelt je vaak somber en humeurig. Of je staat juist in de vechtmodus, je vindt dat je door moet zetten en je gaat vaak over je grenzen. Je raakt overbelast met als gevolg meer vermoeidheid en nog meer doorzetten om het leven toch vol te houden. Pijn schuif je aan de kant of je negeert het.

• Je leven met anderen: werken wordt moeilijker, sociale activiteiten en hobby’s kunnen wegvallen, en je relatie met partner, familie of vrienden kan onder druk komen te staan.

Deze gevolgen staan niet los van elkaar. Ze hangen samen, en ze hangen ook samen met de pijn zelf.

Waarom vechten tegen pijn niet werkt

Misschien herken je dit: Een onrustige nacht maakt je prikkelbaarder, waardoor een onschuldige opmerking van je partner harder binnenkomt dan bedoeld. Een drukke werkdag geeft meer spanning in je lijf, en de pijn voel je daarna feller. Uit angst voor meer pijn sla je een avondje met vrienden af en het gemiste contact maakt dat je je somberder voelt. Op een rotdag grijp je naar troost op de bank, en je conditie en stemming krijgen daardoor weer een klein duwtje de verkeerde kant op.

Op deze manier ontstaat een cirkel waarin pijn, slaap, stemming, relaties en gedrag elkaar voortdurend beïnvloeden. Bij iedereen op een eigen manier, met een eigen verhaal.

Juist als je vecht tegen pijn, is die pijn altijd aanwezig - in alles wat je doet en voelt. Misschien vind je dat je sterk moet zijn, dat je niet mag klagen. Druk je je emoties weg. Ga je steeds over je grens omdat je niet ‘nee’ wil of mag zeggen van jezelf. Kortom, je bent voortdurend bezig de pijn de baas te zijn. Dat kost heel veel energie.

De cirkel doorbreken

Het liefst wil je NU van de pijn af, zodat je niet meer hoeft te vechten en je leven weer kunt leven zoals je dat altijd deed. Maar bij chronische pijn is de pijn zelf vaak juist moeilijk direct te beïnvloeden. Er is niks te ‘repareren’ dat er op magische wijze voor gaat zorgen dat de pijn weggaat.

Het goede nieuws: je hoeft niet bij de pijn zelf te beginnen om de negatieve invloed van pijn op je leven te verminderen. Omdat alle onderdelen van de cirkel met elkaar samenhangen, helpt vooruitgang op één vlak vaak ook op een ander vlak, én op hoe je pijn ervaart. Beter slapen geeft je meer ruimte om rustig te reageren. Meer begrip in je relatie geeft minder stress. Voorzichtig weer bewegen geeft meer vertrouwen in je lichaam. Begrijpen hoe pijn werkt maakt het minder beangstigend. Je overgevoelig geworden zenuwstelsel kalmeert. Alle kleine en grote positieve veranderingen versterken elkaar en helpen je de weg naar boven weer te vinden.

Dit vraagt om een belangrijke omslag in denken: van vechten tegen de pijn, naar werken aan een fijner leven ondanks de pijn.

Dat pijn zich tegelijk op deze drie vlakken laat voelen - lichamelijk, psychologisch én sociaal - is in de wetenschap bekend als het biopsychosociale model. Het is ook de basis van de aanpak bij RealHealth: niet alleen het lichaam behandelen, maar alle drie de vlakken tegelijk. Lees meer over de behandeling bij RealHealth