Scoliose bij volwassenen: oorzaken, symptomen en behandeling

Heb je scoliose en chronische rugpijn, en heb je het gevoel dat je alles al hebt geprobeerd? Je bent niet de enige. Scoliose komt vaker voor dan je misschien denkt. Bij mensen ouder dan 60 jaar heeft maar liefst 68% enige vorm van scoliose.[1] Veel volwassenen leven met scoliose en chronische rugpijn. Opereren lijkt dan vaak de enige optie, maar dat is niet altijd zo.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat een intensief pijnmanagementprogramma je kan helpen beter te functioneren en meer regie te krijgen over je leven met pijn.

Op deze pagina:

• Wat is scoliose?

• Oorzaken bij volwassenen

• Symptomen en klachten

• Leven met chronische rugklachten

• Behandelopties

• RealHealth programma voor scoliose

• Veelgestelde vragen

Wat is scoliose?

Scoliose is een zijwaartse en/of verdraaide stand van de wervelkolom. Bij een gezonde rug loopt de wervelkolom in een rechte lijn van boven naar beneden. Bij scoliose buigt de wervelkolom naar links of rechts, vaak in een S-vorm of C-vorm. Daarnaast kan scoliose een bolling op de rug veroorzaken door de verdraaiing van de wervelkolom.

De ernst van scoliose wordt onder andere bepaald door de Cobb-hoek: vanaf een hoek van 10 graden spreek je officieel van scoliose.

Scoliose bij volwassenen is anders dan bij kinderen

Waar scoliose bij kinderen en jongeren vaak geen pijn geeft, is chronische lage rugpijn juist een veelvoorkomend symptoom bij volwassenen met scoliose. Deze pijn komt niet alleen door de verkromming zelf, maar kan ook komen door artrose, spanning in de spieren en gewrichten, en de manier waarop het lichaam compenseert voor de scheve houding.

Oorzaken van scoliose bij volwassenen

Er zijn verschillende redenen waarom volwassenen scoliose ontwikkelen:

Idiopathische scoliose vanuit de jeugd

Bij een deel van de volwassenen met scoliose begon de verkromming al in de jeugd. 'Idiopathisch' betekent dat de oorzaak onbekend is.

Degeneratieve scoliose en artrose

Dit is de meest voorkomende vorm bij volwassenen. De scoliose ontstaat door artrose van tussenwervelschijven en facetgewrichten, vaak na het 50e levensjaar. Doordat de schijven aan één kant sneller dunner worden, raakt de ruggengraat uit balans en ontstaat een verkromming.

De combinatie van scoliose en artrose maakt de klachten vaak complexer dan bij één van beide aandoeningen afzonderlijk. Naast chronische rugpijn kunnen ook stijfheid, vermoeidheid en uitstralende pijn naar de benen optreden, soms door beknelde zenuwen als gevolg van de verkromming. Veel mensen merken dat de klachten in de loop der jaren geleidelijk toenemen, vooral bij langdurig staan of lopen.

Andere oorzaken

Scoliose kan ook ontstaan door eerdere rugoperaties, botbreuken in de wervelkolom, of als gevolg van aandoeningen zoals osteoporose die de wervels verzwakken.

Is scoliose erfelijk?

Bij sommige vormen van scoliose speelt erfelijkheid een rol, vooral bij idiopathische scoliose die al op jonge leeftijd begint. Als meerdere familieleden scoliose hebben, is de kans groter dat het vaker voorkomt in de familie. Bij degeneratieve scoliose is erfelijkheid minder duidelijk een factor.

Symptomen en klachten bij scoliose

Scoliose uit zich bij volwassenen vooral door pijn en functionele beperkingen. Echter ervaart niet iedereen met een scoliose klachten en kan de ernst van de klachten sterk verschillen. Veel voorkomende klachten zijn:

Leven met chronische rugklachten door scoliose

Chronische rugpijn door scoliose heeft impact op alle aspecten van je leven. Het gaat niet alleen om de fysieke pijn, maar ook om wat die pijn met je doet.

De vicieuze cirkel van pijn en angst

Veel mensen met scoliose ontwikkelen angst om hun rug te beschadigen of te belasten. Je gaat bewegingen vermijden uit angst voor meer klachten, waardoor je lichaam steeds stijver wordt en de klachten juist kunnen toenemen. Je conditie, kracht en lenigheid nemen af omdat je minder of aangepast beweegt.

De zoektocht naar oplossingen

Je hebt waarschijnlijk al veel geprobeerd: fysiotherapie, medicatie, injecties, misschien chiropractie of osteopathie. Soms helpt iets tijdelijk, maar de pijn komt steeds terug. De frustratie groeit wanneer behandelingen niet het gewenste effect hebben.

Invloed op werk en sociaal leven

Werken met chronische rugpijn is zwaar. Je hebt het gevoel dat je moet doorzetten terwijl je lichaam om rust vraagt. Sociale activiteiten worden lastiger wanneer lang zitten oncomfortabel is. Hobby's die je altijd deed, lukken niet meer zoals vroeger. Dit kan leiden tot isolement en somberheid.

De druk om te blijven functioneren

Je wilt niet constant over je pijn praten, je wilt je werk doen, voor je gezin zorgen, je leven leiden. Maar de pijn eist steeds meer aandacht en energie.

Traditionele behandelingen en hun beperkingen

Voor volwassenen met scoliose en chronische rugpijn bestaan verschillende behandelingen.

Conservatieve behandelingen

Fysiotherapie, oefentherapie en manuele therapie kunnen helpen om spieren te versterken en spanning te verminderen. Pijnmedicatie kan tijdelijk verlichting bieden. Voor veel mensen zorgen deze behandelingen voor enige verbetering, maar klachten blijven vaak bestaan of keren terug. Ook kan gebruik van pijnmedicatie bijwerkingen geven en bij langdurig gebruik zelfs ernstige risico’s opleveren.

Invasieve behandelingen

Injecties met ontstekingsremmers of een zenuwblokkade kunnen pijnverlichting geven, maar werken meestal tijdelijk. Het effect houdt weken tot enkele maanden aan.

Operatie: de laatste optie?

Bij ernstige scoliose met veel klachten wordt soms een operatie overwogen. Tijdens zo’n operatie wordt de stand van de wervelkolom gecorrigeerd en worden wervels gefixeerd. Een operatie is een grote ingreep met risico's, een langdurig herstel, en geen garantie op een pijnvrije rug. Niet iedereen is geschikt voor een operatie, en ook na een geslaagde operatie kan pijn blijven bestaan.

Het ontbrekende puzzelstukje

Wat bij traditionele behandelingen vaak ontbreekt, is aandacht voor hoe je met pijn omgaat. Chronische rugklachten zijn complex en hebben niet alleen een fysieke oorzaak. Stress, angst, spanning en hoe je over je klachten denkt spelen allemaal een rol in hoeveel beperking je ervaart. Een aanpak die alleen naar de fysieke kant kijkt, mist een belangrijk deel van het verhaal.

RealHealth behandeling voor scoliose en chronische rugklachten: wetenschappelijke onderbouwing

Steeds meer volwassenen met scoliose en chronische rugpijn vinden hulp via een intensief pijnmanagementprogramma. RealHealth heeft aangetoond dat deze aanpak werkt voor mensen met scoliose [2].

Wetenschappelijk onderzoek toont resultaten aan

In een uitgebreid onderzoek volgden onderzoekers 80 volwassenen met scoliose (gemiddelde Cobb-hoek 21 graden) en chronische lage rugpijn die deelnamen aan het RealHealth-programma. De deelnemers hadden gemiddeld al 15,5 jaar rugpijn en kwamen in aanmerking voor het programma omdat een operatie geen optie was of zij zelf geen operatie wilden.

Kan een niet-operatieve behandeling helpen bij een scoliose en chronische lage rugpijn?

Meer dan de helft van de deelnemers rapporteerden beter te kunnen functioneren in hun dagelijks leven, ondanks dat klachten niet altijd volledig verdwenen.

De studie werd gepubliceerd in het European Spine Journal, een toonaangevend wetenschappelijk tijdschrift op het gebied van rugaandoeningen.

Voor wie is het RealHealth programma bedoeld?

Het programma is bedoeld voor volwassenen met scoliose en chronische rugpijn (langer dan 6 maanden) waarbij een operatie geen optie is of niet gewenst. Je moet gemotiveerd zijn om actief aan de slag te gaan en bereid zijn om anders naar je pijn en lichaam te kijken.

Wat waarderen deelnemers met scoliose aan het RealHealth programma?

Uit evaluaties van het programma blijkt wat deelnemers met scoliose als meest waardevol ervaren:

Meer vertrouwen in je lichaam

Deelnemers geven aan dat ze hun angst om hun rug te beschadigen of te belasten verliezen. Ze durven weer meer, bewegen vrijer en voelen dat hun lichaam sterker is dan ze dachten. Dit grotere vertrouwen helpt om actiever te worden en dingen te doen die eerder te eng leken.

Contact met lotgenoten

Het delen van ervaringen met anderen die hetzelfde doormaken blijkt enorm waardevol. Je bent niet alleen met je pijn, anderen begrijpen precies wat je meemaakt. Dit lotgenotencontact geeft steun, nieuwe inzichten en het gevoel begrepen te worden.

Leren je grenzen bewaken

Een terugkerende waarde is het leren herkennen waar je grenzen liggen en deze ook respecteren. Door een betere balans tussen activiteit en rust te vinden, naar je lichaam te luisteren en tijdig te doseren voorkom je terugval en bouw je je mogelijkheden op.

Inzicht in pijn

Begrijpen hoe pijn werkt en dat bewegen veilig is, zelfs met scoliose, geeft een enorme mentale shift. Deelnemers ervaren dat hun pijn niet betekent dat er schade ontstaat, en dat beweging juist helpt in plaats van schaadt.

Weer genieten van het leven

Veel deelnemers geven aan dat ze door het programma weer meer kunnen genieten, ondanks dat de pijn nog aanwezig is. Het leven wordt leuker, activiteiten worden weer mogelijk, en de pijn staat niet meer zo centraal in hun dagelijks leven.

Bronnen:

1. Schwab F, Dubey A, Gamez L, et al. Adult scoliosis: prevalence, SF-36, and nutritional parameters in an elderly volunteer population. Spine 2005;30:1082–1085.

2. Hoevenaars, E.H.W., Beekhuizen, M., O'Dowd, J., Spruit, M., & van Hoof, M.L. (2022). Non-surgical treatment for adult spinal deformity: results of an intensive combined physical and psychological programme for patients with adult spinal deformity and chronic low back pain. European Spine Journal, 31, 1189-1196. https://doi.org/10.1007/s00586-022-07156-4