Chronische rugpijn: oorzaken, gevolgen en hoe je er mee om kunt leren gaan

Wat is chronische rugpijn?

Als je langer dan 12 weken last hebt van rugpijn, spreken we van chronische rugpijn of aanhoudende rugpijn. Voor veel mensen wordt rugpijn een langdurig probleem dat hun leven ingrijpend beïnvloedt. Misschien herken je het: je hebt verschillende behandelingen geprobeerd, maar de rugpijn blijft bestaan of komt steeds terug. In dit artikel lees je wat chronische rugpijn is, hoe het ontstaat en hoe je er mee om kunt leren gaan.

Het woord 'chronisch' roept vaak het beeld op van iets blijvends, iets waar je niets meer aan kunt doen. Dat klopt gelukkig niet. ‘Chronisch’ verwijst alleen naar de duur van de klachten, niet naar de vraag of ze te behandelen zijn. Daarom gebruiken we vaak liever het woord 'aanhoudend' in plaats van 'chronisch'.

Aanhoudende rugpijn kan zich in verschillende delen van de rug voordoen: in de onderrug (lumbale regio) - wat ook wel lage rugpijn wordt genoemd, tussen de schouderbladen (thoracale regio) of in de overgang tussen rug en nek.

Het verschil met acute rugpijn

Bij acute rugpijn is er meestal een duidelijke oorzaak. Het lichaam reageert met pijn als signaal dat er weefselschade is. Bij de meeste mensen neemt deze pijn binnen enkele weken af naarmate het weefsel herstelt.

Bij aanhoudende rugpijn ligt het anders. De pijn blijft bestaan, ook als de oorspronkelijke weefselschade allang is genezen. Het pijnsysteem is als het ware overgevoelig geworden. Je zenuwstelsel blijft alarmsignalen afgeven, ook wanneer dat niet meer nodig is.

Herken je deze signalen? Symptomen van aanhoudende rugpijn

Chronische rugpijn is meer dan alleen pijn in je rug. De klachten kunnen je hele leven beïnvloeden:

Waarom wordt rugpijn chronisch?

Bij veel mensen met chronische rugpijn is de oorspronkelijke weefselschade - zoals een hernia of spierblessure - hersteld. Toch blijft de pijn bestaan. Hoe kan dat?

Het antwoord ligt in de manier waarop ons zenuwstelsel werkt. Bij langdurige pijn kunnen er veranderingen optreden in het pijnsysteem. De zenuwbanen kunnen gevoeliger worden en sneller pijnsignalen doorgeven naar de hersenen. De hersenen interpreteren deze signalen, waarbij factoren zoals stress, vermoeidheid of bezorgdheid over de pijn de pijnervaring kunnen beïnvloeden.

Dit betekent niet dat de pijn 'tussen je oren zit'. De pijn is echt. Maar het betekent wel dat er meer speelt dan alleen een probleem in je rug.

Factoren die chronische rugpijn in stand kunnen houden:

• Stress en langdurige spanning

• Verstoorde slaap

• Bewegingsangst en vermijdingsgedrag

• Piekeren of catastroferen over de pijn

• Belastende werk- of thuissituatie

• Eerdere ingrijpende ervaringen

• Beperkt begrip of steun uit de omgeving

Het goede nieuws: veel van deze factoren zijn beïnvloedbaar. Door anders met rugpijn om te gaan en nieuwe strategieën te leren, kun je de impact van de klachten verminderen en weer meer kunnen doen.

Bij sommige mensen is scoliose een onderliggende factor bij chronische rugpijn. Lees meer over scoliose bij volwassenen.

Behandeling van chronische rugpijn

De behandeling van chronische rugpijn verschilt wezenlijk van de aanpak bij acute klachten. De focus ligt niet op 'repareren', maar op leren omgaan met pijn — zodat je weer kunt doen wat voor jou belangrijk is, ook als de pijn er nog is.

De kracht van een multidisciplinaire aanpak

Bij aanhoudende rugpijn is een multidisciplinaire behandeling het meest effectief. Dat betekent dat fysiotherapeuten, psychologen en artsen samen kijken naar de lichamelijke, psychologische én sociale kant van jouw klachten.

Benieuwd hoe zo'n aanpak er in de praktijk uitziet? Lees meer over de behandeling van RealHealth voor chronische rugpijn en nekpijn.

Actief blijven en bewegen

Langdurige rust is bij chronische rugpijn niet effectief. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat actief blijven en geleidelijk opbouwen van beweging juist helpt voor behoud van je belastbaarheid. Actief blijven versterkt je spieren, verbetert je conditie en helpt je vertrouwen in je lichaam terug te krijgen.

Fysiotherapie en oefentherapie

Een fysiotherapeut kan je helpen om een voor jou prettige manier van bewegen te ontdekken.

Ze kunnen je oefeningen leren die je belastbaarheid verhogen en je laten ervaren dat bewegen veilig en prettig kan zijn, ook wanneer je enige pijn ervaart tijdens de oefening.

Pijnmanagement en psychologische begeleiding

Leren omgaan met chronische pijn vraagt meer dan alleen fysieke oefeningen. Psychologische begeleiding kan helpen bij:

• Het doorbreken van bewegingsangst

• Het omgaan met stress en spanning

• Het herkennen van automatische gedragspatronen die je in de weg staan

• Je bewust worden van je emoties

• Het beter begrijpen hoe pijn werkt

• Het vinden van een balans tussen activiteit en rust

Leren leven met aanhoudende rugpijn

Voor veel mensen met chronische rugpijn is de belangrijkste verschuiving in denken: van 'de pijn moet weg' naar 'ik kan leren leven met deze pijn en tóch doen wat belangrijk voor me is'.

Dit betekent niet dat je de hoop op herstel opgeeft, maar het betekent wel realistisch zijn over wat mogelijk is en focussen op wat je wél kunt beïnvloeden.

Actief blijven ondanks pijn

Een van de belangrijkste lessen is dat pijn niet altijd betekent dat je schade aanricht. Bij chronische rugpijn is je pijnsysteem overgevoelig geworden. Pijn is dan een onbetrouwbaar alarmsignaal. Je kunt leren om - binnen je belastbaarheidsgrenzen - weer meer te gaan doen, ook al voelt dat ongemakkelijk.

Dit vraagt wel bewustzijn van je grenzen en moet geleidelijk opgebouwd worden. Het gaat om een goede balans vinden: niet te veel in één keer (wat tot terugval leidt), maar ook niet te voorzichtig (waardoor je niet vooruitkomt of stilvalt). Lees hier meer over belasting en belastbaarheid bij chronische pijn.

Het belang van begrip

Chronische rugpijn begrijpen - begrijpen hoe pijn werkt, waarom het blijft bestaan, wat het erger maakt en wat helpt - is een belangrijk onderdeel van herstel. Als je begrijpt wat er in je lichaam gebeurt, wordt pijn vaak minder beangstigend.

Ook begrip van je omgeving is waardevol. Chronische pijn is niet zichtbaar. Mensen om je heen kunnen vaak niet goed inschatten wat de impact is. Uitleggen wat je meemaakt en waar je behoefte aan hebt, kan helpen.

Is RealHealth iets voor jou?

RealHealth is er voor mensen met langdurige rug- of nekpijn die ondanks verschillende behandelingen beperkt blijven in hun dagelijks leven. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat deelnemers ook jaren na het programma nog steeds profiteren van wat ze geleerd hebben. Ben je benieuwd of het bij jou past? Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat deelnemers ook jaren na het programma nog steeds profiteren van wat ze geleerd hebben.

Wat hebben andere mensen al geprobeerd voordat ze bij RealHealth kwamen?

De pijnrevalidatie voor chronische rugpijn bij RealHealth is speciaal ontwikkeld voor wie al veel behandelingen heeft geprobeerd en nog steeds last heeft. De meeste deelnemers hebben daarom al een lang traject achter de rug voordat ze bij RealHealth komen.

Mogelijk herken je sommige van deze behandelingen:

• Medicatie zoals pijnstillers of ontstekingsremmers

• Fysiotherapie gericht op het versterken van de rug

• Manuele therapie of osteopathie

• Acupunctuur

• TENS (elektrische zenuwstimulatie)

• Injecties

• Pijnpoli

• Operatie(s)

Deze behandelingen kunnen tijdelijk verlichting geven, maar bij chronische rugpijn blijkt vaak dat de klachten terugkomen of onvoldoende verminderen. Dit komt doordat deze behandelingen zich meestal richten het wegnemen van pijn of het 'repareren' van structuren in de rug - terwijl bij chronische rugpijn meerdere factoren een rol spelen.

De RealHealth-aanpak is daarom anders: in plaats van te focussen op het wegnemen van pijn, richt het programma zich op beter functioneren met rugpijn. Door te werken aan alle factoren die chronische rugpijn in stand houden - beweging, begrip van pijn, gedachten en gedrag - kun je leren je leven weer op te pakken, ook als de pijn niet volledig verdwijnt.