Pijnmedicatie bij chronische pijn

Pijnmedicatie kan bij chronische pijn tijdelijk verlichting geven, maar pakt de onderliggende factoren die de pijn in stand houden niet aan - en heeft bij langdurig gebruik duidelijke beperkingen.

Misschien slik je al maanden of jaren pijnstillers. Ze kunnen je helpen om de dag door te komen, maar je vraagt je af of dit de goede weg is. Of je er niet juist afhankelijker van wordt. Of er een moment komt dat ze niet meer werken.

Die vragen zijn terecht. Pijnmedicatie kan een rol spelen bij chronische pijn, maar heeft ook duidelijke grenzen. In dit artikel lees je wat pijnmedicatie doet op de korte en lange termijn, welke soorten er zijn en wanneer afbouwen zinvol is.

Korte termijn versus lange termijn

Op de korte termijn kan pijnmedicatie nuttig zijn. Tijdens een pijnpiek kan een pijnstiller ervoor zorgen dat je kunt blijven functioneren en bewegen - en dat is waardevol. Bewegen is bij chronische pijn juist belangrijk.

Op de lange termijn is het beeld genuanceerder. Pijnstillers verminderen het pijnsignaal, maar pakken de onderliggende factoren die chronische pijn in stand houden niet aan. Bij langdurig gebruik kunnen ze bovendien nadelige gevolgen hebben voor je belastbaarheid en gezondheid.

Het is belangrijk dat je kritisch kijkt naar de rol die pijnmedicatie heeft binnen je totale functioneren op de lange termijn.

Uiteindelijk is je doel niet alleen maar om minder pijn te ervaren, maar het doel is veel breder: je wilt beter functioneren.

Soorten pijnmedicatie

Er bestaan drie hoofdgroepen pijnstillers, in oplopende sterkte:

• Paracetamol - de meest gebruikte en relatief veilige pijnstiller voor kortdurend gebruik bij acute pijntoename.

• NSAID's (zoals ibuprofen en naproxen) - pijnstillend én ontstekingsremmend, maar kunnen bij langdurig gebruik maagklachten en andere bijwerkingen veroorzaken.

• Opiaten (zoals tramadol en morfine) - sterke pijnstillers die horen bij de acute zorg en afbouwend gebruikt dienen te worden. Bij chronisch gebruik is er risico op gewenning en afhankelijkheid.

Bij zenuwpijn worden soms ook middelen voorgeschreven die oorspronkelijk zijn ontwikkeld tegen depressie of epilepsie.

Het gebruik van pijnmedicatie verschuift in de praktijk vaak van lichte naar steeds zwaardere soorten. Maar na opiaten is er geen sterkere pijnmedicatie meer - hooguit kan de dosering worden verhoogd. De winst voor het functioneren is dan minimaal, terwijl bijwerkingen en gezondheidsrisico's toenemen.

De rol van pijnmedicatie: een paar richtlijnen

Als je nadenkt over wat pijnmedicatie voor je betekent is het volgende van belang:

• Wees kritisch over het gebruik van pijnmedicatie.
  Het advies is om pijnmedicatie, onder begeleiding van je huisarts of apotheker, af te bouwen tot een acceptabel minimum.

• Gebruik medicatie tijdgestuurd.
  Zorg voor een gelijkmatige hoeveelheid medicatie in je lichaam gedurende de dag - niet alleen bij pijnpieken innemen, maar op vaste tijden.

• Pijnmedicatie kan kortdurend worden geslikt wanneer er sprake is van een acute pijntoename.
  Bij een acute pijntoename (zoals spit) kan kortdurend gebruik zinvol zijn om in beweging te blijven. Zodra de klachten afnemen, bouw je de pijnstilling ook weer af.

• Afbouwen of in één keer stoppen.
  Paracetamol en NSAID’s hoef je niet te af te bouwen. Je kunt er gewoon in één keer mee stoppen als je dat wilt. Voor opiaten wordt wel geadviseerd deze stapsgewijs af te bouwen omdat je ontwenningsverschijnselen kunt ervaren als je deze te snel afbouwt. Raadpleeg hierbij jouw huisarts of apotheker!

• Korte termijn vs lange termijn.
  Weegt het positieve effect wat je op korte termijn ervaart op tegen de bijwerkingen en de mogelijke gevolgen voor je gezondheid en functioneren op langere termijn?

• Maak een plan: Neem het minderen van pijnmedicatie mee in je totaalplan om beter te functioneren - niet als losstaande stap, maar als onderdeel van een bredere aanpak.

Wil je meer lezen over hoe chronische rugpijn ontstaat en wat er verder bij komt kijken? Lees ons artikel over chronische rugpijn.

Heb je last van je nek? Lees dan ons artikel over chronische nekpijn.

Is RealHealth iets voor jou?

Bij RealHealth leer je op een andere manier met je pijn om te gaan. Uit onderzoek naar de effectiviteit van RealHealth blijkt dat na het programma meer dan de helft van de deelnemers geen pijnmedicatie meer gebruikt.