Behandeling van chronische pijn: een overzicht van wat er mogelijk is

Welke behandeling helpt het beste bij chronische pijn? Het antwoord verschilt per persoon, en dat maakt het soms moeilijk te bepalen welke volgende stap zinvol is. In dit artikel een overzicht van de belangrijkste behandelopties: wat ze inhouden, voor wie ze geschikt zijn, en wat hun beperkingen zijn. Geen van deze behandelingen werkt voor iedereen op dezelfde manier. Dit overzicht helpt je de opties naast elkaar te zetten en te bepalen wat bij jouw situatie past.

Wat is chronische pijn?

Pijn die langer dan drie maanden aanhoudt, noemen we chronisch. Bij veel mensen met chronische pijn is de oorspronkelijke oorzaak al genezen, maar blijft het zenuwstelsel overgevoelig op pijnsignalen reageren. Dat is een belangrijke reden waarom losse behandelingen niet altijd voldoende zijn. Lees de volledige uitleg in onze artikelen over chronische rugpijn, chronische nekpijn en hoe pijn in het brein werkt in "zit chronische pijn in het brein?"

Wat zegt recent onderzoek?

In juni 2026 publiceerde het wetenschappelijke tijdschrift JAMA een groot literatuuroverzicht naar de behandeling van rugpijn, gebaseerd op meer dan honderd onderzoeken.¹ De conclusie: bij chronische rugpijn hebben bewegen, psychologische begeleiding en gecombineerde aanpakken het meeste bewijs voor effectiviteit. Hieronder bespreken we wat deze publicatie laat zien over de verschillende behandelopties.

De belangrijkste behandelopties bij chronische pijn

Fysiotherapie en oefentherapie

Fysiotherapie richt zich op het versterken van spieren, verbeteren van beweeglijkheid en begeleiden bij het opbouwen van activiteit. Onderzoek laat zien dat oefentherapie bij chronische rugpijn een van de meest onderbouwde behandelingen is, met aangetoond effect op zowel pijn als functioneren.¹ Voor veel mensen is dit een goede eerste stap, en meestal voldoende. Voor mensen bij wie de pijn ondanks fysiotherapie toch blijft bestaan, is vaak meer nodig dan alleen aandacht voor de fysieke kant van de klachten.

Pijnmedicatie

Pijnstillers kunnen op de korte termijn verlichting geven, vooral om in beweging te blijven tijdens een pijnpiek. Maar alle pijnmedicatie heeft bij langdurig gebruik nadelige gevolgen voor de gezondheid. Bij chronische rugpijn worden ontstekingsremmers (NSAID's) gezien als tweedelijnsbehandeling, niet als eerste keuze.¹ Opiaten zoals tramadol laten in onderzoek een bescheiden vermindering van pijn zien, maar met een duidelijk verhoogd risico op bijwerkingen.¹ Op de lange termijn pakken pijnstillers de onderliggende oorzaak niet aan.

Voor mensen die afhankelijk zijn geraakt van sterke pijnmedicatie zoals opiaten, werkt RealHealth samen met het Radboudumc om het afbouwen van deze medicatie onder medische begeleiding te ondersteunen. Lees ook ons artikel over pijnmedicatie bij chronische pijn.

Injecties en zenuwblokkades

Een injectie met ontstekingsremmers of een zenuwblokkade kan pijn tijdelijk verminderen. Het effect houdt meestal weken tot maanden aan. Voor structurele verlichting op de lange termijn is een injectie zelden voldoende.

Operatie

Bij specifieke aandoeningen, zoals een hernia met uitvalsverschijnselen, cauda equina syndroom, een vergevorderd stadium van spondylolisthesis of vergrootte scoliose, kan een operatie worden overwogen. Een operatie is een ingrijpende stap met risico's, en het herstel kan weken tot maanden duren. Niet bij iedereen is een operatie een geschikte optie, en ook na een geslaagde operatie kan er pijn overblijven. Bij de meeste mensen met chronische pijn zonder aanwijsbare oorzaak is een operatie geen passende behandeloptie.¹

Pijnpoli en multidisciplinaire pijnbehandeling

Veel ziekenhuizen hebben een pijnpoli waar artsen, fysiotherapeuten en psychologen samen naar je klachten kijken. Vergeleken met gangbare zorg verbeteren mensen die een multidisciplinaire behandeling volgen iets meer in pijnreductie en functioneren, gemeten over een jaar.¹ Dit is vaak een goede vervolgstap als fysiotherapie of pijnstillers alleen niet genoeg opleveren.

Aanvullende behandelingen

Manuele therapie zoals spinale manipulatie - in de volksmond ook wel 'kraken' genoemd, vaak toegepast door chiropractoren, laat in onderzoek op de korte termijn een bescheiden effect zien op pijn en beperking bij chronische rugpijn.¹ Massage en acupunctuur laten vergelijkbare kortetermijneffecten zien op pijn.¹

Pijnmanagement: leren functioneren met pijn

De behandelingen hierboven richten zich elk op een deel van de klachten: het lichaam, een specifieke pijnplek, of (tijdelijke) pijnverlichting. Bij pijnmanagement ligt de focus ergens anders: niet op het bestrijden van pijn, maar op leren omgaan met de pijn die er is.

Veel mensen vechten bewust of onbewust tegen hun pijn: ze proberen die te negeren, te overwinnen of weg te drukken. Dat kost veel energie en kan de pijn juist hardnekkiger maken. Pijnmanagement begint vaak met begrijpen hoe pijn werkt, waarom die aanhoudt, en wat ze wel en niet betekent. Door de pijn te accepteren - zonder de hoop op te geven dat je ooit pijnvrij wordt - ontstaat er ruimte om je energie ergens anders in te steken: in de dingen die wél kunnen, en in wat voor jou belangrijk is. De pijn wordt daardoor vaak als minder beperkend ervaren en verdwijnt in de beleving meer naar de achtergrond.

Van alle behandelingen in dit overzicht laat psychologische begeleiding zoals cognitieve gedragstherapie - een belangrijk onderdeel van pijnmanagement - in onderzoek het grootste effect zien op zowel pijn als functioneren.¹ Pijnmanagement bestaat meestal uit een combinatie van oefening om je belastbaarheid te vergroten, begrip van hoe pijn werkt, beter leren ontspannen, en praktische vaardigheden zoals pacing: het doseren van activiteiten. Dit gebeurt vaak in een meerdaags of intern programma, waarbij verschillende disciplines samenwerken. Uit onderzoek blijkt dat de positieve effecten van zo'n programma lang aanhouden: ook jaren later profiteren deelnemers nog van wat ze geleerd hebben.

Bronnen: ^{1. Cashin AG, Chou R, Weimer MB, McAuley JH. Low Back Pain: A Review. JAMA. Published online June 15, 2026. doi:10.1001/jama.2026.9631}