Rugpijn na een hernia: wat als de pijn niet verdwijnt?

Je hebt een hernia gehad. Misschien is die vanzelf hersteld, misschien ben je geopereerd. Maar de pijn is er nog steeds. Je been doet pijn, je rug doet pijn - of allebei - terwijl je toch had verwacht dat de pijn inmiddels over zou zijn.

Als dat herkenbaar klinkt, ben je niet de enige. Een aanzienlijk deel van de mensen houdt na een hernia langdurig pijn, ook als de hernia zelf medisch gezien opgelost is. In dit artikel lees je waarom een bredere aanpak dan vaak meer oplevert dan nog een behandeling gericht op je rug alleen.

Wat is een rughernia?

Je wervelkolom bestaat uit wervels met daartussen schijfjes, stevig aan de buitenkant, zacht van binnen. Als de buitenkant scheurt, puilt de zachte kern naar buiten. Dat heet een hernia. Als die uitpuiling op een zenuw drukt, ontstaat pijn. Vaak niet alleen in de rug, maar ook uitstralend naar bil of been, soms tot in de voet.

Bij drie van de vier mensen met uitstralende pijn door een hernia treedt binnen drie maanden spontaan herstel op.¹ Maar dus niet bij iedereen.

Hoe ontstaat een rughernia?

Een rughernia ontstaat wanneer de buitenste ring van een tussenwervelschijf scheurt en de zachte kern naar buiten puilt. Dat kan plotseling gebeuren - bij een beweging of zwaar tillen - maar vaker is het het gevolg van geleidelijke slijtage. Tussenwervelschijven verliezen met de jaren vocht en veerkracht, waardoor ze kwetsbaarder worden voor scheuren.

Bij verreweg de meeste mensen zit de hernia in de onderrug, tussen de onderste lendenwervels.

Symptomen van een rughernia

De meest kenmerkende klacht van een rug-hernia is pijn die uitstraalt naar bil of been.

Verder kunnen er optreden:

• een brandend of prikkend gevoel in been of voet

• een doof gevoel, alsof je been slaapt

• pijn laag in de rug

• meer pijn bij staan, hoesten of niezen

• verminderde kracht in het been

Heb je plotseling veel minder kracht in je been, of kun je je plas of ontlasting niet meer ophouden? Neem dan direct contact op met je huisarts.

Behandeling van een rughernia

Bij een nieuwe hernia zijn de meest gebruikelijke stappen: bewegen blijven, pijnstillers, fysiotherapie, eventueel een injectie rondom de zenuw. Soms kan een operatie een optie zijn. Die operatie verwijdert het stukje dat op de zenuw drukt. Dit zorgt doorgaans voor snellere verlichting van de beenpijn, maar na een jaar zijn de uitkomsten wat rugpijn betreft vergelijkbaar met mensen die niet geopereerd zijn.²

Bij een deel van de mensen blijft de pijn bestaan, ondanks een geslaagde ingreep.

Vraag je je af welke rol pijnstillers spelen bij aanhoudende klachten? Lees ons artikel over pijnmedicatie bij chronische pijn.

Waarom blijft pijn soms bestaan, ook na een hernia-operatie?

Na een hernia-operatie is de druk op de zenuw opgeheven. De scan ziet er goed uit. En toch heb je nog pijn. Hoe kan dat?

Het antwoord zit in hoe pijn werkt. Pijn is niet hetzelfde als schade - en een scan meet geen pijn. Dat blijkt ook andersom: veel mensen hebben aantoonbare afwijkingen op een MRI, maar ervaren géén klachten.³ De scan vertelt dus niet het hele verhaal.

Wat er wél speelt: een zenuw die lang bekneld is geweest, kan overgevoelig blijven en pijnsignalen blijven doorgeven - ook als de oorzaak weg is. Schattingen over aanhoudende pijn na hernia-operatie lopen uiteen van 10 tot 40 procent van de patiënten.⁴

Factoren die aanhoudende pijn na een hernia in stand kunnen houden:

• Zenuwovergevoeligheid: het pijnsysteem is als het ware op scherp blijven staan

• Bewegingsangst: pijn die lang geduurd heeft, leidt vaak tot vermijdgedrag; je beweegt minder uit voorzichtigheid, maar dat maakt de klachten eerder erger dan beter

• Slaap en stress: beide beïnvloeden direct hoeveel pijn je voelt

• Gedachten die pijn versterken: hoe je over pijn denkt en wat je ervan verwacht, heeft meetbare invloed op de pijnervaring

• Wat je al geprobeerd hebt: meerdere behandelingen zonder resultaat tast vertrouwen aan, en dat heeft op zijn beurt effect op hoe je pijn ervaart

Langdurige pijn na een hernia heeft veel gemeen met andere vormen van chronische rugpijn. Lees meer in ons artikel over chronische rugpijn.

Al van alles geprobeerd?

Als je al een tijd rondloopt met pijn na je hernia, herken je dit misschien: je hebt fysiotherapie gevolgd, pijnstillers geprobeerd, misschien een injectie gehad of een operatie ondergaan. Soms hielp het een tijdje, soms nauwelijks. En telkens als je dacht dat het beter ging, kwamen de klachten toch weer terug.

Dat is geen falen. Het betekent eerder dat een aanpak die zich alleen richt op de rug - op de plek van de hernia - onvoldoende is voor jouw situatie. Bij langdurige pijn is er meer aan de hand dan iets wat je kunt opereren of met en injectie op kunt lossen. Een aanpak die ook kijkt naar je belastbaarheid, je bewegingspatroon, je dagelijks leven en hoe je met pijn omgaat, levert dan meer op.

Is RealHealth iets voor jou?

Heb je al langere tijd last van je rug na een hernia en merk je dat je steeds meer dingen vermijdt of niet meer kunt? Dan is RealHealth misschien een volgende stap.

RealHealth is een pijnmanagementprogramma in samenwerking met de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. Het programma is speciaal voor mensen met aanhoudende rug- of nekpijn die al veel hebben geprobeerd en blijven worstelen met pijnklachten. Het doel is niet pijnvrij worden, maar beter functioneren, ook als er nog pijn is. Lees hier meer over de behandeling.

Bronnen

1. Nederlands Huisartsen Genootschap. NHG-standaard Lumbosacraal Radiculair Syndroom. Utrecht: NHG; 2015.

2. Peul WC, van Houwelingen HC, van den Hout WB, et al. Surgery versus prolonged conservative treatment for sciatica. N Engl J Med. 2007;356(22):2245-2256.

3. Brinjikji W, Luetmer PH, Comstock B, et al. Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. AJNR Am J Neuroradiol. 2015;36(4):811-816.

4. Birkenmaier C, et al. Persistent Spinal Pain Syndrome: A Proposal for Failed Back Surgery Syndrome and ICD-11. Pain Medicine. 2021;22(4):807–819.